Dostałeś z banku aneks WIBOR na POLSTR? Sprawdź, co naprawdę podpisujesz, zanim odeślesz go z podpisem

Skąd ten list: co się dzieje z WIBOR-em

WIBOR to stawka, po jakiej banki deklarują gotowość pożyczania sobie pieniędzy. W umowie kredytu ze zmiennym oprocentowaniem rata składa się z dwóch części: WIBOR-u, który zmienia się wraz ze stopami NBP, i marży banku, która jest stała. Od lat wiadomo, że WIBOR opiera się głównie na deklaracjach, a nie na realnych transakcjach, i dlatego ma zostać zastąpiony przez POLSTR, wskaźnik liczony z rzeczywistych transakcji jednodniowych, składany wstecz za dany okres.

Harmonogram jest już znany. Od 1 stycznia 2027 r. nowe umowy kredytowe mają być zawierane wyłącznie na POLSTR. Umowy już podpisane mogą zostać na WIBOR-ze; projekt ustawy przygotowany przez Ministerstwo Finansów i Gospodarki dopuszcza jego opracowywanie najpóźniej do końca 2036 r., choć mapa drogowa reformy zakłada zakończenie publikacji WIBOR-u znacznie wcześniej, z końcem 2027 r. Żeby przenieść stare umowy na nowy wskaźnik, ustawodawca wybrał nie automat ustawowy, lecz aneksy. Według projektu bank ma dziewięć miesięcy na wysłanie propozycji, klient dwa miesiące na decyzję, a oferta nie może podnieść marży z dotychczasowej umowy. To wciąż projekt; przepisy mogą się zmienić w Sejmie. Ale banki nie czekają. PKO BP od 3 września 2026 r., a ING Bank Śląski od 28 września sprzedają nowe kredyty hipoteczne już na POLSTR-ze, a pierwsze aneksy do starych umów trafiają do klientów w ramach zwykłej swobody umów.

I tu jest sedno. Skoro zmiana wskaźnika wymaga aneksu, a nie ustawy, to nie jest to formalność, tylko nowe porozumienie dwóch stron. Nikt nie ma obowiązku go zawrzeć. A bank, który pisze dokument, pisze go dla siebie.

Czy musisz podpisać aneks i co się stanie, gdy odmówisz

Nie musisz. Umowa, którą masz, obowiązuje dalej w niezmienionym kształcie i bank nie może jej z powodu odmowy wypowiedzieć, postawić kredytu w stan wymagalności ani jednostronnie podnieść marży. Projekt ustawy zapisuje to wprost, a do czasu jej uchwalenia chroni Cię ogólna zasada: zmiana umowy wymaga zgody obu stron. Brak odpowiedzi na list oznacza brak zgody, nic więcej.

Co się stanie z WIBOR-em w Twojej umowie, gdy przestanie być publikowany? To pytanie banki lubią zadawać jako argument za podpisaniem. Odpowiedź: umowy zawierane od 2018 r. powinny zawierać klauzule awaryjne wskazujące wskaźnik zastępczy, a dla pozostałych rozwiązanie przewiduje unijne rozporządzenie BMR i przygotowywana ustawa. Klient, który nie podpisze aneksu, nie zostanie z umową bez oprocentowania ani z oprocentowaniem ustalanym przez bank dowolnie. W ocenie autora presja czasu w listach z banku („prosimy o odesłanie w terminie 14 dni”) nie ma pokrycia w przepisach; projekt daje na decyzję dwa miesiące, a reforma potrwa lata.

Jest też druga strona. POLSTR jest liczony z transakcji jednodniowych, więc porusza się blisko stopy referencyjnej NBP (3,75%), podczas gdy WIBOR 3M zawiera premię za termin i 19 września 2026 r. wynosił 3,86%. Sam nowy wskaźnik jest więc dziś nieco niższy i może obniżyć ratę o kilka, kilkanaście złotych na każde 100 tys. zł kredytu, o ile bank nie zniweluje tego spreadem korygującym. Problem nie leży w POLSTR-ze. Leży w tym, co bank dopisuje obok.

Film: prawnik wyjaśnia aneks WIBOR na POLSTR

Jeżeli wolisz obejrzeć niż czytać, w filmie tłumaczymy, jak czytać aneks, które zdania są dla klienta obojętne, a które zmieniają jego sytuację prawną, i co odpowiedzieć bankowi, gdy nalega na szybki podpis.

Siedem zapisów, które w aneksie znaczą więcej niż nazwa wskaźnika

Aneks, który ogranicza się do zdania „w miejsce WIBOR 3M stosuje się POLSTR 3M ze spreadem korygującym X” i podaje nową wysokość raty, jest tym, czym bank go nazywa: zmianą techniczną. W naszej praktyce takie aneksy są rzadkością. Zwykle dokument ma kilka stron, a zdania, które znaczą najwięcej, stoją w części „oświadczenia kredytobiorcy”, pisane drobnym drukiem i sformułowane tak, jakby były oczywistością.

① Potwierdzenie salda zadłużenia. „Kredytobiorca potwierdza, że na dzień zawarcia aneksu jego zadłużenie wynosi X zł”. Brzmi jak informacja, działa jak uznanie długu. Jeżeli w Twojej umowie bank przez lata liczył oprocentowanie w sposób, którego nie da się odtworzyć z jej treści, ten podpis zamyka dyskusję o wysokości salda.

② Zrzeczenie się roszczeń. Najgroźniejsze zdanie w każdym aneksie i to, które w ocenie autora należy usunąć bezwarunkowo: „strony oświadczają, że nie mają wobec siebie roszczeń z tytułu dotychczasowego wykonywania umowy”. Nie ma żadnego związku ze zmianą wskaźnika. Jest tylko po to, żeby zamknąć drogę do sądu.

③ Potwierdzenie, że zasady oprocentowania były jasne. „Kredytobiorca oświadcza, że w dniu zawarcia umowy został poinformowany o zasadach ustalania oprocentowania i ryzyku zmiany stopy oraz w pełni je rozumiał”. To zdanie dotyczy przeszłości, nie POLSTR-u, i jest pisane pod jeden cel: przyszły zarzut, że bank nie wykonał obowiązku informacyjnego.

④ Potwierdzenie prawidłowego wykonywania umowy przez bank. Wariant poprzedniego, obejmujący także naliczone odsetki, opłaty i harmonogramy. Klient nie ma możliwości tego sprawdzić w chwili podpisu, a podpisuje.

⑤ Wola związania się umową w pierwotnym kształcie. „Strony potwierdzają, że pozostałe postanowienia umowy pozostają w mocy i są dla nich wiążące”. Wygląda niewinnie. W sporze o klauzule niedozwolone bank przedstawi to jako świadome potwierdzenie przez konsumenta postanowień, które wcześniej mogły go nie wiązać.

⑥ Spread korygujący i sposób jego wyliczenia. Spread ma wyrównać różnicę między WIBOR-em a POLSTR-em, żeby zmiana była neutralna. Jeżeli aneks podaje jego wartość bez metody i bez odesłania do publikowanego źródła, wraca ten sam problem, który mają dziś klauzule WIBOR-owe: oprocentowanie, którego klient nie potrafi sprawdzić.

⑦ Opłaty, prowizje i zmiany regulaminu „przy okazji”. Nowa tabela opłat, zmieniony tryb doręczeń, zgoda na komunikację elektroniczną zamiast papierowej, klauzula o zmianie umowy w trybie regulaminowym. Każda z nich z osobna bywa drobna. Razem oznaczają, że podpisujesz nie aneks o wskaźniku, ale nową umowę.

Bank proponuje stałą stopę zamiast POLSTR-u: drzwi w jedną stronę

Coraz częściej list z banku zawiera nie jedną, lecz dwie propozycje: przejście na POLSTR albo przejście na oprocentowanie okresowo stałe, zwykle na pięć lat. Projekt ustawy wprost przewiduje, że oferta banku ma zawierać co najmniej te dwa warianty, więc taki układ listu stanie się standardem. Stała stopa brzmi jak spokój: rata nie zmieni się niezależnie od tego, co zrobi WIBOR, POLSTR czy Rada Polityki Pieniężnej. Warto jednak wiedzieć, że to decyzja, z której nie da się wycofać.

Komisja Nadzoru Finansowego w komunikacie z 27 czerwca 2023 r. uznała za niedopuszczalne zarówno zastąpienie stałego oprocentowania zmiennym przed końcem okresu stałej stopy, jak i refinansowanie takiego kredytu kredytem o oprocentowaniu zmiennym. Kto podpisze aneks na stałą stopę, zostaje z nią do końca okresu, także wtedy, gdy stopy NBP spadną, a sąsiad na POLSTR-ze będzie płacił mniej. W ocenie autora stała stopa ma sens dla osoby, która ceni przewidywalność raty bardziej niż jej wysokość, i tylko wtedy, gdy oferowana stawka jest bliska dzisiejszemu oprocentowaniu zmiennemu; oferta stałej stopy o punkt wyżej niż obecna rata to nie ubezpieczenie od ryzyka, lecz jego cena, którą klient płaci z góry. Także ten wariant aneksu zawiera oświadczenia z listy powyżej i także tu należy je usunąć przed podpisem.

Co podpisany aneks robi w sądzie

Uczciwie: podpis pod aneksem nie odbiera automatycznie prawa do sądu. Sąd bada umowę według stanu z dnia jej zawarcia (art. 385² k.c.), a postanowienie niedozwolone nie wiąże konsumenta od początku; późniejszy aneks tego nie zmienia, chyba że konsument świadomie i wyraźnie zgodził się na skutki wadliwej klauzuli, wiedząc, że mógł się na nie nie godzić. Ten wyjątek jest jednak dokładnie tym, co bank próbuje wyprodukować oświadczeniami z punktów 3, 4 i 5. W naszej praktyce banki w procesach o kredyty złotowe i frankowe rutynowo przedstawiają aneksy jako dowód, że klient „potwierdził”, „rozumiał” i „zaakceptował”. Sądy różnie to oceniają, ale każdy taki dokument wydłuża proces i dokłada ryzyko, którego bez podpisu by nie było.

Trzeba też wiedzieć, o co dziś toczy się spór przy kredytach złotowych, bo od tego zależy, które oświadczenia w aneksie są dla Ciebie niebezpieczne. Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 12 lutego 2026 r. (C-471/24) przesądził, że sam WIBOR jako wskaźnik nie podlega ocenie pod kątem nieuczciwości. Sprawy o „usunięcie WIBOR-u” w tej postaci straciły rację bytu. Nie straciły jej sprawy o to, czy bank przy zawieraniu umowy rzetelnie wyjaśnił, jak działa zmienne oprocentowanie i jakie ryzyko z niego wynika, oraz czy z umowy da się w ogóle odtworzyć, jak z notowania wskaźnika powstaje rata. Właśnie tego dotyczą oświadczenia, które bank wpisuje do aneksu. Więcej o tym, co po wyroku C-471/24 pozostało do wygrania, piszemy w opracowaniu o kwestionowaniu klauzul WIBOR w umowach kredytowych.

List z banku to dobry moment, żeby sprawdzić całą umowę

Większość kredytobiorców nie czytała swojej umowy od dnia podpisania. Aneks zmusza do wyjęcia jej z szuflady, i w ocenie autora to jedyna dobra rzecz w całej korespondencji z bankiem. Zanim odpowiesz na propozycję zmiany wskaźnika, warto wiedzieć, czy umowa w ogóle spełnia wymogi, które bank teraz każe Ci potwierdzić: czy określa, w jakich terminach i według jakiego notowania zmienia się oprocentowanie, czy wyjaśnia, jak zmiana stopy przekłada się na ratę, czy zawiera informację o ryzyku stopy procentowej w formie, którą da się zrozumieć, i czy umowę, regulamin oraz tabelę opłat faktycznie Ci doręczono przed podpisem.

Jeżeli odpowiedź na którekolwiek z tych pytań brzmi „nie”, masz dwie rzeczy do zrobienia w odwrotnej kolejności niż chce bank: najpierw ustalić, co jest warta Twoja umowa, dopiero potem decydować o aneksie. Umowę hipoteczną z WIBOR-em możesz wstępnie sprawdzić samodzielnie w PLNomacie; pełną analizę umowy razem z aneksem wykonujemy bezpłatnie po przesłaniu dokumentów na pln@adwokatjsosnowski.pl.

Aneks do kredytu gotówkowego: uwaga na sankcję kredytu darmowego

Listy o zmianie wskaźnika dostają nie tylko posiadacze hipotek. Projekt ustawy obejmuje wszystkie umowy o zmiennym oprocentowaniu opartym na WIBOR-ze, a według szacunków resortu to ok. 1,5 mln umów kredytów konsumenckich: gotówkowych, konsolidacyjnych i limitów. Przy tych umowach aneks ma dodatkowy wymiar. Jeżeli w umowie kredytu konsumenckiego bank nie opisał jednoznacznie warunków i procedury zmiany oprocentowania, nie podał poprawnie całkowitej kwoty kredytu albo naliczał odsetki od kredytowanej prowizji, konsumentowi przysługuje sankcja kredytu darmowego: zwrot odsetek i kosztów oraz spłata samego kapitału. Ta sankcja dotyczy stanu umowy z dnia jej zawarcia i aneks jej nie usuwa.

Aneks może jednak zawierać oświadczenie, że klient „został poinformowany o zasadach zmiany oprocentowania i je akceptuje”, a takie zdanie bank przedstawi w sporze o sankcję jako dowód wykonania obowiązku informacyjnego, choć nie dotyczy dnia zawarcia umowy. W naszej praktyce przy kredytach gotówkowych kolejność jest więc jeszcze ważniejsza niż przy hipotekach: najpierw sprawdzenie umowy pod kątem sankcji, bo jej wartość liczona jest w tysiącach złotych i ma roczny termin od spłaty, dopiero potem decyzja o aneksie. Umowę gotówkową z aneksem możesz przesłać do bezpłatnej analizy na ten sam adres: pln@adwokatjsosnowski.pl.

Co mówią banki i w czym mają rację

Sektor ma trzy argumenty. Pierwszy: reforma wskaźników to wymóg unijny, nie pomysł banków, i ktoś musi ją przeprowadzić. Prawda. Drugi: POLSTR jest wskaźnikiem lepszym, bo opartym na transakcjach, i w obecnym otoczeniu nieco niższym od WIBOR-u, więc klient na zmianie raczej zyska. Też prawda, przynajmniej dziś; przy odwróceniu cyklu stóp stopa składana wstecz reaguje wolniej w obie strony. Trzeci: banki obsługują miliony umów i nie mogą negocjować każdej z osobna, dlatego aneksy są jednolite.

Z trzecim argumentem jest kłopot. Masowość procesu nie zwalnia banku z obowiązku pisania aneksu zgodnie z prawem, a klienta nie pozbawia prawa do skreślenia zdań, które ze zmianą wskaźnika nie mają nic wspólnego. Jeżeli aneks naprawdę jest techniczny, bank bez trudu zgodzi się usunąć z niego oświadczenia o saldzie, zrzeczeniu i zrozumieniu ryzyka; ich usunięcie niczego w mechanice wskaźnika nie zmienia. Jeżeli się nie zgodzi, właśnie dowiedziałeś się, po co te zdania tam były. W naszej praktyce najprostszym testem intencji banku jest pytanie: czy podpiszecie aneks bez części „oświadczenia kredytobiorcy”?

Co zrobić z aneksem, który leży na stole

Nie podpisuj w oddziale ani w aplikacji „jednym kliknięciem”. Poproś o aneks w wersji, którą możesz zabrać do domu, razem z symulacją raty po zmianie i wyjaśnieniem, jak wyliczono spread korygujący. Zapytaj na piśmie, czy marża pozostaje bez zmian i czy bank zgodzi się usunąć oświadczenia niezwiązane ze wskaźnikiem. Odpowiedź, także odmowną, zachowaj; w ewentualnym sporze korespondencja z tego etapu bywa cenniejsza niż sam aneks. Pamiętaj, że termin z listu jest terminem banku, nie Twoim: odmowa albo milczenie zostawiają umowę na WIBOR-ze, a projekt ustawy i tak przewiduje dla klienta dwa miesiące na decyzję.

Jeżeli po lekturze aneksu nie masz pewności, które zapisy są techniczne, a które dotyczą Twoich praw, nie zgaduj. Prześlij dokumenty przez stronę bezpłatnej analizy aneksu przed podpisaniem; odpowiadamy, czy podpisać, negocjować, odmówić, czy rozważyć drogę sądową, i uzasadniamy każdą z tych opcji na tle Twojej umowy. Podpis można złożyć w każdej chwili. Cofnąć go już nie.

Pytania i odpowiedzi

Czy muszę podpisać aneks WIBOR na POLSTR?

Nie. Aneks to nowe porozumienie i wymaga Twojej zgody. Odmowa albo brak odpowiedzi nie dają bankowi prawa do wypowiedzenia umowy ani podniesienia marży; umowa zostaje na WIBOR-ze.

Czy po podpisaniu aneksu mogę jeszcze pozwać bank?

Co do zasady tak, bo sąd bada umowę według stanu z dnia jej zawarcia. Oświadczenia w aneksie o zrzeczeniu się roszczeń, potwierdzeniu salda czy zrozumieniu zasad oprocentowania bank wykorzysta jednak jako argument w procesie. Dlatego takie zapisy lepiej usunąć przed podpisem.

Czy po zmianie na POLSTR rata spadnie?

POLSTR porusza się blisko stopy referencyjnej NBP, więc jest dziś nieco niższy od WIBOR-u 3M (3,86% na 19 września 2026 r.), ale aneks może zawierać spread korygujący wyrównujący tę różnicę. O wysokości raty decyduje cały aneks, nie sam wskaźnik; bank powinien podać symulację.

Ile mam czasu na decyzję?

Termin z listu banku jest jego prośbą, nie przepisem. Projekt ustawy przewiduje dla klienta dwa miesiące od otrzymania propozycji, a WIBOR według projektu może być opracowywany najpóźniej do końca 2036 r.

Czy bank może zmienić marżę w aneksie?

Projekt ustawy zakazuje podwyższania marży przy zmianie wskaźnika, ale nie nakazuje jej obniżać. Sprawdź w aneksie, czy marża jest wpisana w dotychczasowej wysokości i czy nie pojawia się nowy składnik oprocentowania.

Czy lepiej wybrać POLSTR, czy stałą stopę?

To zależy od tego, czy ważniejsza jest dla Ciebie niższa rata dziś, czy jej przewidywalność. Ze stałej stopy nie da się wrócić na zmienną przed końcem okresu (stanowisko KNF z czerwca 2023 r.), więc to wybór na lata, nie na kwartał.

Ile kosztuje analiza aneksu?

Nic. Analizę aneksu razem z umową kredytu wykonujemy bezpłatnie i bez zobowiązań; wystarczy przesłać dokumenty mailem albo przez formularz.

Publikacja opisuje konkretną sprawę lub zagadnienie. Wynik postępowania zależy od umowy, dowodów i okoliczności sprawy. Data publikacji widoczna jest nad artykułem; materiał historyczny może wymagać sprawdzenia aktualnego stanu prawnego.

Przeczytaj także

Artykuł5 października 2026

Frankowicze 7 lat po wyroku Dziubaków: sądy, ugody i spłacone kredyty

Frankowicze 7 lat po wyroku TSUE: analiza danych sądów i ugód bankowych. Sprawdź, co oznaczają dla aktywnych oraz spłaconych kredytów CHF.

Przeczytaj artykuł →

Artykuł4 października 2026

Frankowicze w 2026 roku: sądy, apelacje i ugody z perspektywy kancelarii

Co zmieniają malejące zaległości sądów i częstsza rezygnacja banków z apelacji? Analiza kancelarii Sosnowski: ugody przed pozwem, po pozwie i w okolicach wyroku pierwszej instancji.

Przeczytaj artykuł →

Artykuł3 października 2026

Ranking kancelarii SKD – jak porównać doświadczenie i oferty

Jak wybrać kancelarię do sprawy SKD? Porównaj doświadczenie prawników, modele współpracy, zakres reprezentacji i warunki wynagrodzenia przed podpisaniem umowy.

Przeczytaj artykuł →

Wszystkie artykuły i wyroki →