Odsetki od skredytowanych kosztów kredytu — wyrok TSUE C-744/24 i sankcja kredytu darmowego [PRZEWODNIK]
Wyobraź sobie, że płacisz odsetki od pieniędzy, których nigdy nie dostałeś do ręki. Brzmi absurdalnie? A jednak przez lata banki robiły to rutynowo — doliczając prowizję do kwoty kredytu, a następnie naliczając odsetki również od niej. 23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie C-744/24 powiedział tej praktyce „dość”.
Dla setek tysięcy kredytobiorców to nie jest sucha prawnicza ciekawostka. To realna podstawa, by odzyskać pieniądze — albo wręcz zamienić kredyt w darmowy. W tym przewodniku tłumaczymy, czym są odsetki od skredytowanych kosztów kredytu, co dokładnie zmienił wyrok TSUE, jak łączy się to z sankcją kredytu darmowego (SKD) i jakie dwie drogi dochodzenia roszczeń ma dziś konsument.
Czym są odsetki od skredytowanych kosztów kredytu
Zacznijmy od mechanizmu, bo to jego zrozumienie otwiera całą sprawę. Gdy bierzesz kredyt gotówkowy, bank często nie wypłaca Ci „czystej” kwoty. Do kredytu dolicza koszty jego udzielenia — najczęściej prowizję, czasem składkę ubezpieczeniową — i finansuje je w ramach tego samego zobowiązania. Problem zaczyna się wtedy, gdy odsetki naliczane są od całej tej sumy, a więc także od kosztów, których nigdy nie dostałeś do swobodnej dyspozycji.
|
PROSTY PRZYKŁAD |
| Bierzesz kredyt, w którym do ręki dostajesz 40 000 zł. Bank dolicza 6 000 zł prowizji i „kredytuje” ją razem z kapitałem. Od tego momentu odsetki liczone są nie od 40 000 zł, lecz od 46 000 zł. Płacisz więc odsetki także od 6 000 zł, które nigdy nie trafiły na Twoje konto — bo poszły z powrotem do banku jako jego wynagrodzenie. |
To właśnie ta konstrukcja — odsetki od kwoty niepozostawionej do dyspozycji konsumenta — stała się przedmiotem oceny Trybunału Sprawiedliwości UE.
Co orzekł TSUE w sprawie C-744/24
23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości UE, odpowiadając na pytanie polskiego sądu (Sądu Rejonowego we Włodawie), zajął się dokładnie tym mechanizmem na gruncie dyrektywy 2008/48/WE o kredycie konsumenckim.
| Istota wyroku. Dyrektywa sprzeciwia się stosowaniu oprocentowania nie tylko do udostępnionego konsumentowi kapitału, lecz także do kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów kredytu (np. skredytowanej prowizji). Innymi słowy — bank nie może czerpać wynagrodzenia w postaci odsetek od pieniędzy, których konsument realnie nie otrzymał. |
Trzeba przy tym zachować precyzję, której oczekiwałby każdy prawnik: Trybunał wyznaczył kierunek wykładni, ale konkretne skutki w danej umowie oceniają sądy krajowe. W ocenie autora wyrok ten istotnie wzmacnia pozycję kredytobiorców, lecz nie oznacza automatycznego zwycięstwa w każdej sprawie — wszystko zależy od konstrukcji konkretnego kontraktu.
Dlaczego to nielegalne – stanowisko Rzecznika Finansowego
Wyrok TSUE nie powstał w próżni. Jeszcze 1 grudnia 2025 r. Rzecznik Finansowy w swoim Ogólnym Oświadczeniu dotyczącym SKD wprost zakwestionował praktykę naliczania odsetek od kredytowanych kosztów. Logika jest prosta i przekonująca:
| Zasada | Co z niej wynika |
| Odsetki liczy się od kapitału | Oprocentowanie należy się od całkowitej kwoty kredytu udostępnionej konsumentowi, a nie od kosztów jego udzielenia. |
| Prowizja to koszt, nie kapitał | Prowizja stanowi całkowity koszt kredytu, a nie część całkowitej kwoty kredytu — naliczanie od niej odsetek nie znajduje podstawy w ustawie. |
| Zniekształcona RRSO | Doliczanie odsetek od kosztów zawyża całkowity koszt kredytu i wypacza rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, którą bank ma obowiązek podać prawidłowo. |
I tu pojawia się kluczowe połączenie z sankcją kredytu darmowego. Skoro bank błędnie przedstawił całkowitą kwotę kredytu, całkowity koszt kredytu i RRSO, to naruszył obowiązki informacyjne z art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim — a to właśnie te naruszenia mogą uruchomić SKD.
Dwie drogi dochodzenia roszczeń
Najważniejsza praktyczna konkluzja brzmi: nawet jeśli jedna droga jest zamknięta, często otwarta pozostaje druga. Konsument, w którego umowie naliczano odsetki od skredytowanych kosztów, ma do wyboru dwa scenariusze.
| Droga 1: Sankcja kredytu darmowego | Droga 2: Zwrot nienależnych odsetek |
| Najdalej idąca. Konsument zwraca tylko kapitał — bez odsetek, prowizji i innych kosztów. Wymaga spełnienia warunków ustawowych i zachowania rocznego terminu. | Gdy SKD jest już niedostępna (np. minął termin), pozostaje żądanie zwrotu nienależnie pobranych odsetek od skredytowanych kosztów — odrębna podstawa wsparta wyrokiem C-744/24. |
To podejście dwutorowe ma ogromne znaczenie dla osób, które kredyt spłaciły dawno temu i były przekonane, że „już nic się nie da zrobić”. Często da się — tyle że inną drogą.
Sankcja kredytu darmowego – co realnie daje
Sankcja kredytu darmowego to mechanizm z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Po stwierdzeniu naruszeń i złożeniu pisemnego oświadczenia konsument oddaje wyłącznie pożyczony kapitał — wszystkie odsetki, prowizje i ubezpieczenia znikają. Kredyt staje się faktycznie nieoprocentowany.
|
SKD W TRZECH LICZBACH |
| ▸ 0 zł kosztów — oddajesz tylko kapitał. ▸ 255 550 zł — górny limit kwoty kredytu konsumenckiego objętego SKD. ▸ 1 rok — termin na złożenie oświadczenia, liczony od wykonania umowy (zdaniem Rzecznika Finansowego — zwykle od całkowitej spłaty, a nie od jej zawarcia). |
Ile można odzyskać – symulacja
Wróćmy do naszego przykładu (kredyt 40 000 zł, prowizja kredytowana 6 000 zł, 60 miesięcy, oprocentowanie ok. 12%). Zobaczmy, jak różni się korzyść w obu drogach:
| Pozycja | Kwota |
| Kwota realnie wypłacona „do ręki” | 40 000 zł |
| Prowizja kredytowana | 6 000 zł |
| Odsetki naliczone (od 46 000 zł) | ok. 15 400 zł |
| w tym odsetki od samej prowizji | ok. 2 000 zł |
| Korzyść przy SKD (oddajesz tylko 40 000 zł) | ok. 21 400 zł |
| Korzyść przy samym zwrocie nienależnych odsetek | ok. 2 000 zł |
Symulacja poglądowa. Rzeczywiste kwoty zależą od konkretnej umowy (oprocentowania, prowizji, ubezpieczeń, okresu) oraz etapu spłaty. Wartości zaokrąglono.
Różnica jest oczywista: SKD to korzyść liczona w dziesiątkach tysięcy złotych, a zwrot samych nienależnych odsetek — w tysiącach. Dlatego, gdy tylko jest to możliwe, w ocenie autora warto w pierwszej kolejności badać drogę sankcji kredytu darmowego.
Jak sprawdzić swoją umowę
Ocena nie opiera się na wrażeniu, lecz na dokumentach. W analizie liczą się przede wszystkim:
| ▸ Treść umowy — czy rozróżniono „kwotę kredytu” i „całkowitą kwotę kredytu” i czy są spójne. ▸ Sposób finansowania prowizji i składek — czy zostały doliczone do kapitału. ▸ Podstawa naliczania odsetek — od jakiej kwoty bank je liczył. ▸ Harmonogram spłat — czy odsetki obejmują skredytowane koszty. ▸ Całkowity koszt kredytu i RRSO — czy zostały podane prawidłowo. |
Najszybszy pierwszy krok to bezpłatna, niezobowiązująca wycena. Możesz skorzystać z narzędzia skdomat.pl, które wstępnie oceni potencjał Twojej umowy pod kątem SKD, albo od razu zlecić analizę naszej kancelarii (dane niżej).
|
Stan prawny na 26 czerwca 2026 r. Artykuł uwzględnia: wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24), Ogólne Oświadczenie Rzecznika Finansowego z 1 grudnia 2025 r. oraz przepisy ustawy o kredycie konsumenckim (art. 45, art. 30). Wyrok TSUE wyznacza kierunek wykładni — skutki w konkretnej umowie ocenia sąd krajowy. Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej dotyczącej indywidualnej sprawy. |
|
Bank naliczał Ci odsetki od prowizji? Sprawdź, ile możesz odzyskać Kancelaria Sosnowski Adwokaci i Radcowie Prawni bezpłatnie przeanalizuje Twoją umowę kredytu konsumenckiego pod kątem sankcji kredytu darmowego i zwrotu nienależnych odsetek. Wstępna, darmowa wycena online: skdomat.pl |
Najczęstsze pytania (FAQ)
Czym są odsetki od skredytowanych kosztów kredytu?
To odsetki naliczane przez bank nie tylko od kapitału wypłaconego konsumentowi, ale również od kosztów (np. prowizji), które bank doliczył do kredytu i sfinansował — a których kredytobiorca nigdy nie otrzymał do swojej dyspozycji.
Co zmienił wyrok TSUE C-744/24?
Trybunał uznał, że dyrektywa o kredycie konsumenckim sprzeciwia się naliczaniu odsetek od skredytowanych kosztów. Wyznacza to kierunek wykładni, lecz skutki w konkretnej umowie oceni sąd krajowy — wyrok nie tworzy roszczeń automatycznie.
Czy mogę skorzystać z SKD, jeśli bank naliczał odsetki od prowizji?
Często tak. Naliczanie odsetek od kredytowanych kosztów może oznaczać błędne wskazanie całkowitej kwoty kredytu i RRSO, a to są naruszenia, które mogą uruchomić sankcję kredytu darmowego. Decyduje analiza konkretnej umowy.
Co zrobić, jeśli roczny termin na SKD już minął?
Pozostaje druga droga: żądanie zwrotu nienależnie pobranych odsetek od skredytowanych kosztów kredytu, dla której odrębną podstawę wzmacnia wyrok C-744/24. Korzyść jest niższa niż przy SKD, ale roszczenie wciąż może istnieć.
Czy po całkowitej spłacie kredytu mogę jeszcze dochodzić roszczeń?
Tak. Spłata kredytu co do zasady nie zamyka drogi do analizy umowy i dochodzenia roszczeń. Trzeba jednak zweryfikować termin na SKD oraz kwestię przedawnienia — najlepiej zaczynając od analizy dokumentów.
