Sąd unieważnia umowę, strony mają sobie oddać to, co dostały — i wtedy pojawia się pytanie za dziesiątki tysięcy złotych: czy bank nadal może żądać zwrotu kapitału, czy jego roszczenie zdążyło się przedawnić? 2 lipca 2026 roku TSUE odpowiedział na kluczową część tej zagadki. Wyrok nie przesądził sprawy raz na zawsze, ale ustawił zegar — i pokazał, gdzie szukać daty startu.

Odpowiedź brzmi: liczy się moment, w którym po raz pierwszy powiedziałeś bankowi, że kwestionujesz umowę. Nie prawomocny wyrok, nie doręczenie pozwu, lecz Twoje własne pismo sprzed lat. Poniżej wyjaśniamy, jak to działa, co odebrało części kredytobiorców trzy kwietniowe wyroki i jak samodzielnie ustalić, czy w Twojej sprawie zegar zdążył dobiec do końca.

W tym artykule ▸ Od kiedy biegnie przedawnienie roszczenia banku ▸ Ile lat ma bank i dlaczego akurat trzy ▸ Co przerywa bieg terminu: trzy wyroki z kwietnia ▸ Jak sprawdzić datę startu w swojej sprawie ▸ Art. 117(1) k.c. — furtka dla banków i spór o nią ▸ Ile pozwów o kapitał złożyły już banki ▸ Bank pozwał Cię o kapitał. Co teraz? ▸ Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Od kiedy biegnie przedawnienie roszczenia banku

Do lipca 2026 roku ten spór ciągnął się latami. Banki argumentowały, że ich roszczenie o kapitał staje się wymagalne dopiero wtedy, gdy umowa zostanie prawomocnie unieważniona — a skoro tak, to zegar rusza po wyroku i o przedawnieniu nie ma mowy. Strona konsumencka odpowiadała, że profesjonalista nie może odsuwać startu w nieskończoność, czekając na cudzą inicjatywę.

2 lipca 2026 roku Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyroki w połączonych sprawach C-261/25 (Ścierbek) i C-262/25 (Drózdzik). Rozstrzygnięcie sprowadza się do jednej myśli:

Punkt zero to Twoje pismo, nie wyrok sądu Bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału może rozpocząć się w chwili, gdy konsument po raz pierwszy jednoznacznie zakwestionował umowę wobec banku — na przykład w reklamacji albo w wezwaniu do zapłaty. Od tego momentu kredytodawca wie, że umowa jest podważana, i nie może w nieskończoność odkładać dochodzenia swojego roszczenia, czekając na kolejne etapy procesu.

Reakcje na wyrok były skrajne i obie przesadzone. Pełnomocnicy banków i Związek Banków Polskich ogłosili „koniec snu o darmowych mieszkaniach”. Część kancelarii konsumenckich odczytała go odwrotnie — jako otwarcie drogi do masowego umarzania roszczeń o kapitał.

W ocenie autora prawda leży pośrodku i jest mniej efektowna. Trybunał nie wykreślił roszczeń banków, ale też nie pozwolił im dowolnie przesuwać startu zegara. Powiedział coś bardziej praktycznego: data początkowa istnieje, jest wcześniejsza niż wyrok, i trzeba jej szukać w korespondencji z bankiem. W jednych sprawach da to konsumentowi mocny zarzut, w innych nie da nic.

Ile lat ma bank i dlaczego akurat trzy

Tu bywa nieporozumienie, bo w sprawach frankowych krążą różne terminy. Rozdzielmy je.

Czyje roszczenie	Termin	Dlaczego tyle
Banku — o zwrot kapitału	3 lata	Roszczenie związane z prowadzeniem działalności gospodarczej — krótszy termin z art. 118 k.c.
Konsumenta — o zwrot rat	6 lat	Termin ogólny; przy roszczeniach powstałych przed 9 lipca 2018 r. obowiązywał dawny okres dziesięcioletni

Asymetria nie jest przypadkiem ani przywilejem konsumenta. Krótszy termin to cena, jaką prawo każe płacić profesjonaliście za prowadzenie działalności zarobkowej — od przedsiębiorcy wymaga się, żeby pilnował własnych spraw sprawniej niż osoba prywatna. Bank dysponujący działem prawnym i obsługą zewnętrzną trudno uznać za stronę zaskoczoną.

Nie wiesz, kiedy w Twojej sprawie ruszył zegar? Data startu kryje się zwykle w starej korespondencji z bankiem, o której łatwo zapomnieć. Zleć bezpłatną analizę umowy i dokumentów — sprawdzimy, czy w aktach jest pismo, które uruchomiło bieg terminu, i czy zarzut przedawnienia ma w Twojej sprawie sens. Kontakt: kredytywefrankach@adwokatjsosnowski.pl

Co przerywa bieg terminu: trzy wyroki z kwietnia

Zanim ktoś policzy trzy lata od swojej reklamacji i uzna sprawę za wygraną, trzeba poznać drugą stronę medalu. 16 kwietnia 2026 roku TSUE wydał trzy wyroki, które istotnie ograniczają praktyczny efekt przedawnienia.

Sprawa	Co z niej wynika
C-752/24 (Jangielak)	Pozew banku o zwrot kapitału przerywa bieg przedawnienia już przed prawomocnym unieważnieniem umowy. To tłumaczy falę kontrpozwów, które kredytobiorcy dostawali w ostatnich latach
C-901/24	Bieg przerywa również oświadczenie konsumenta o świadomości obowiązku zwrotu kapitału — czyli dokument, który sądy odbierały rutynowo na rozprawach
C-753/24 (Rzepacz)	Sąd może wyjątkowo, ze względów słuszności, nie uwzględnić przedawnienia — czyli sięgnąć po art. 1171 Kodeksu cywilnego

Trzeci z tych wyroków wart jest osobnej uwagi, bo rozstrzyga spór, który w polskiej doktrynie toczył się od lat. Wracamy do niego niżej.

Praktyczny wniosek z całej trójki jest taki: sam upływ trzech lat od Twojego pisma niczego jeszcze nie przesądza. Trzeba sprawdzić, czy w międzyczasie nie zdarzyło się nic, co ten bieg przerwało — a lista takich zdarzeń okazała się dłuższa, niż zakładano.

Jak sprawdzić datę startu w swojej sprawie

Zadanie sprowadza się do znalezienia najwcześniejszego dokumentu, w którym powiedziałeś bankowi, że umowa jest w Twojej ocenie wadliwa. Przejrzyj po kolei:

① Reklamacje złożone w banku — także te sprzed lat, dotyczące spreadu, sposobu przeliczania rat czy ubezpieczenia niskiego wkładu; ② Wezwania do zapłaty wysłane przed pozwem, zwykle przygotowane przez kancelarię; ③ Wnioski o zaświadczenia i historię spłat, jeśli towarzyszyło im zakwestionowanie umowy; ④ Korespondencję w bankowości elektronicznej — wiadomości bywają archiwizowane latami; ⑤ Zgłoszenia do Rzecznika Finansowego oraz wnioski o pozasądowe rozwiązanie sporu; ⑥ Datę doręczenia pozwu bankowi, jeśli wcześniejszych pism nie było.

Uwaga na paradoks. Im wcześniej zakwestionowałeś umowę, tym wcześniej ruszył zegar — a więc im dłużej trwa Twoja sprawa i im wcześniej się zaczęła, tym większa szansa, że zarzut przedawnienia w ogóle wchodzi w grę. Osoby, które reklamowały umowę jeszcze w latach 2019–2021, a bank przez lata milczał, są w najlepszej pozycji. Kto pozwał bank niedawno, raczej tej karty nie wyłoży.

Art. 117¹ k.c. — furtka dla banków i spór o nią

Nawet gdy termin upłynął, sprawa nie musi być zamknięta. Kodeks cywilny zawiera przepis, po który banki sięgają dziś rutynowo.

Zgodnie z art. 117¹ § 1 k.c. sąd może — w wyjątkowych przypadkach i po rozważeniu interesów stron — nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności. Paragraf drugi każe brać pod uwagę między innymi długość terminu, czas, jaki upłynął od jego końca do dochodzenia roszczenia, oraz charakter okoliczności, które spowodowały bezczynność uprawnionego.

Wokół tego przepisu narosł spór, w którym padają argumenty warte przytoczenia po obu stronach.

Argumenty przeciw stosowaniu wobec banków	Argumenty banków
Przepis chroni przedsiębiorcę przed skutkami własnej opieszałości, choć art. 76 Konstytucji nakazuje władzom publicznym chronić konsumentów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi	Przepis jest częścią obowiązującego prawa i nie różnicuje uprawnionych ze względu na status
Mowa o „wyjątkowych przypadkach”, a spraw frankowych są dziesiątki tysięcy — trudno uznać zjawisko masowe za wyjątek	Każdą sprawę ocenia się osobno, więc masowość jednej kategorii sporów niczego nie przesądza
Kto sam stosował niedozwolone klauzule, nie powinien powoływać się wobec tego samego konsumenta na względy słuszności	Pozostawienie kapitału u kredytobiorcy prowadziłoby do bezpodstawnego wzbogacenia
Doktryna wskazuje na konieczność wykładni ścieśniającej i ostrzega przed nadużywaniem przepisu	Sąd waży interesy obu stron, co jest wpisane w konstrukcję przepisu

Kwietniowy wyrok C-753/24 przesunął ten spór z płaszczyzny „czy wolno” na „kiedy wolno”. Trybunał dopuścił, by sąd wyjątkowo pominął przedawnienie ze względów słuszności — a więc nie zakwestionował samej instytucji. W ocenie autora ciężar sporu przenosi się teraz na to, czy wieloletnia bezczynność banku dysponującego pełną obsługą prawną w ogóle może uzasadniać sięganie po klauzulę słusznościową. To pytanie każdy sąd rozstrzyga sam, patrząc na okoliczności konkretnej sprawy.

Ile pozwów o kapitał złożyły już banki

Skala tego zjawiska bywa niedoceniana, a tłumaczy strategię sektora lepiej niż jakikolwiek komentarz.

Sam Bank Millennium do 31 marca 2026 roku skierował przeciwko kredytobiorcom 18 190 pozwów o zwrot kapitału, z czego 10 922 sprawy wciąż się toczyły. To jeden bank.

Mechanizm jest czytelny: skoro pozew przerywa bieg przedawnienia — co potwierdził wyrok C-752/24 — banki składały je masowo i prewencyjnie, żeby zdążyć przed upływem terminu. Dla kredytobiorcy oznaczało to pismo z sądu w trakcie własnej sprawy, często odbierane jako próba zastraszenia. W wielu przypadkach chodziło jednak po prostu o zatrzymanie zegara.

W ocenie autora to wyjaśnia, dlaczego zarzut przedawnienia bywa dziś skuteczny rzadziej, niż sugerują nagłówki. Nie dlatego, że jest bezzasadny, lecz dlatego, że wiele banków zdążyło się zabezpieczyć. Nie wszystkie i nie we wszystkich sprawach — i właśnie dlatego warto to sprawdzić indywidualnie.

Bank pozwał Cię o kapitał. Co teraz?

① Nie ignoruj pisma z sądu. Brak odpowiedzi w terminie może skończyć się wyrokiem zaocznym — a wtedy żadne argumenty o przedawnieniu nie zostaną zbadane; ② Sprawdź daty. Kiedy po raz pierwszy zakwestionowałeś umowę i kiedy bank złożył pozew. Różnica przekraczająca trzy lata to sygnał, że zarzut warto podnieść; ③ Zarzut przedawnienia trzeba zgłosić. Sąd nie uwzględni go z urzędu na korzyść konsumenta wobec przedsiębiorcy — musi paść w piśmie procesowym; ④ Przygotuj się na argument słusznościowy. Bank niemal na pewno powoła się na art. 1171 k.c., więc odpowiedź na ten wątek trzeba mieć gotową; ⑤ Płać raty, dopóki umowa nie zostanie prawomocnie unieważniona, chyba że sąd udzielił zabezpieczenia albo zastosowanie ma ustawowe wstrzymanie spłat; ⑥ Zbierz komplet dokumentów — umowę, aneksy, całą korespondencję i potwierdzenia nadania. Data widniejąca na kopercie potrafi zdecydować o wyniku.

Zegar mógł ruszyć lata temu. Sprawdźmy, kiedy dokładnie Prowadzimy sprawy o kredyty CHF i EUR — aktywne, spłacone i te, w których bank sam wystąpił o zwrot kapitału. Przeanalizujemy umowę wraz z korespondencją i ustalimy, czy zarzut przedawnienia ma w Twojej sprawie realne szanse. Analiza jest bezpłatna. Bezpłatna analiza umowy » tel. (22) 295 12 94  |  662 739 378  |  kredytywefrankach@adwokatjsosnowski.pl

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Od kiedy liczy się przedawnienie roszczenia banku o zwrot kapitału?

Zgodnie z wyrokami TSUE z 2 lipca 2026 r. w sprawach C-261/25 i C-262/25 bieg terminu może rozpocząć się w chwili, gdy konsument po raz pierwszy jednoznacznie zakwestionował umowę wobec banku — na przykład w reklamacji albo wezwaniu do zapłaty. Nie decyduje moment prawomocnego unieważnienia umowy.

Ile lat ma bank na dochodzenie zwrotu kapitału?

Trzy lata. Roszczenie banku jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, więc podlega krótszemu terminowi z art. 118 Kodeksu cywilnego. Roszczenia konsumenta o zwrot rat przedawniają się co do zasady po sześciu latach.

Co przerywa bieg przedawnienia roszczenia banku?

Przede wszystkim pozew banku o zwrot kapitału, i to — zgodnie z wyrokiem C-752/24 — jeszcze przed prawomocnym unieważnieniem umowy. Zgodnie z wyrokiem C-901/24 bieg przerywa również oświadczenie konsumenta o świadomości obowiązku zwrotu kapitału, składane zwykle na rozprawie. Znaczenie mogą mieć też zarzut potrącenia oraz inne czynności przed sądem.

Czy sąd może pominąć przedawnienie i zasądzić kapitał mimo upływu terminu?

Tak, wyjątkowo. Pozwala na to art. 117¹ Kodeksu cywilnego, a wyrok TSUE C-753/24 z 16 kwietnia 2026 r. dopuścił sięganie po tę konstrukcję ze względów słuszności. Doktryna wskazuje jednak na konieczność wykładni ścieśniającej, a część orzecznictwa przyjmuje, że bank stosujący niedozwolone klauzule nie może powoływać się wobec tego samego konsumenta na względy słuszności.

Czy sąd sam zauważy przedawnienie?

Nie w tej konfiguracji. Roszczenie kieruje przedsiębiorca przeciwko konsumentowi, więc zarzut przedawnienia trzeba podnieść w piśmie procesowym. Pominięcie tego wątku oznacza, że sąd w ogóle się nim nie zajmie.

Dostałem pozew banku o zwrot kapitału. Czy to znaczy, że przegrałem?

Nie. Taki pozew bywa czynnością zabezpieczającą — przerywa bieg przedawnienia i pozwala bankowi zachować roszczenie na wypadek unieważnienia umowy. Sam Bank Millennium skierował do 31 marca 2026 r. 18 190 takich pozwów. Nie wolno go jednak zignorować, bo brak reakcji w terminie grozi wyrokiem zaocznym.

Czy przedawnienie oznacza, że nie oddam kapitału w ogóle?

Skuteczny zarzut przedawnienia sprawia, że roszczenie przekształca się w tzw. zobowiązanie naturalne — bank nie może go przymusowo dochodzić. Nie jest to jednak rozstrzygnięcie automatyczne: zależy od daty startu terminu, od tego, czy bieg nie został przerwany, oraz od oceny sądu, w tym ewentualnego zastosowania art. 117¹ k.c. Warto też pamiętać, że taka sytuacja może rodzić skutki podatkowe.

Stan prawny na 6 sierpnia 2026 r. Artykuł uwzględnia wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE z 2 lipca 2026 r. w połączonych sprawach C-261/25 (Ścierbek) i C-262/25 (Drózdzik) oraz wyroki z 16 kwietnia 2026 r. w sprawach C-752/24 (Jangielak), C-901/24 i C-753/24 (Rzepacz), a także art. 1171 i art. 118 Kodeksu cywilnego. Tezy orzeczeń przytoczono za omówieniami publikowanymi przez kancelarie i serwisy branżowe; przed powołaniem się na nie w postępowaniu należy sięgnąć do pełnych tekstów wyroków, ponieważ ich praktyczne znaczenie zależy od uzasadnień i od sposobu, w jaki zastosują je sądy krajowe. Dane o 18 190 pozwach Banku Millennium o zwrot kapitału i 10 922 sprawach w toku odnoszą się do stanu na 31 marca 2026 r. i pochodzą z raportowania tego banku. Wynik zarzutu przedawnienia zależy od okoliczności konkretnej sprawy: daty pierwszego zakwestionowania umowy, ewentualnych zdarzeń przerywających bieg terminu oraz oceny sądu, w tym możliwości zastosowania klauzuli słusznościowej. Orzecznictwo w tym zakresie dopiero się kształtuje, a rozstrzygnięcia sądów powszechnych bywają rozbieżne; przywołane argumenty stron sporu przedstawiono jako stanowiska, a nie jako stan prawny przesądzony. Skuteczne przedawnienie roszczenia banku może rodzić skutki podatkowe po stronie kredytobiorcy — kwestię tę warto zweryfikować odrębnie, w razie potrzeby występując o indywidualną interpretację podatkową. Materiał ma charakter informacyjny, nie stanowi porady prawnej ani oceny konkretnej sprawy. Prowadzenie sporu sądowego wiąże się z ryzykiem procesowym i kosztami.