Sankcja kredytu darmowego: 23 502 sprawy w bankach giełdowych. Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. może uruchomić jeszcze większą falę

W naszej kancelarii prowadzimy postępowania dotyczące sankcji kredytu darmowego od momentu, w którym ten instrument zaczął realnie funkcjonować w polskim orzecznictwie. Dziś, śledząc raporty bankowe za pierwszy kwartał 2026 roku, widzimy obraz, którego jeszcze dwa lata temu nikt poważnie nie prognozował: liczba spraw rośnie dwucyfrowo z kwartału na kwartał, a najwięksi gracze rynku kredytowego operują już portfelami sporów liczonymi w tysiącach.

Co więcej – wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 roku w sprawie C-744/24 (P.W. przeciwko Bankowi Pekao S.A.) uderzył w jeden z najczęściej stosowanych mechanizmów polskich umów kredytu konsumenckiego – tzw. piętrowe odsetki, czyli odsetki naliczane od pozaodsetkowych kosztów kredytu. To rozstrzygnięcie nie wprowadza automatycznego stosowania sankcji kredytu darmowego (każda sprawa nadal będzie oceniana indywidualnie przez sąd), ale otwiera dyskusję o sporej części portfeli kredytowych zaciągniętych w ostatnich latach.

23 502 pozwy w jednym kwartale. Tak wygląda mapa sporu o SKD

Liczbę 23 502 pozwów ustalił serwis Bankier.pl, agregując dane z raportów kwartalnych dziesięciu banków notowanych na warszawskim parkiecie. W ciągu jednego kwartału (od końca grudnia 2025 r. do końca marca 2026 r.) liczba sporów wzrosła o około 12 procent. W ujęciu rocznym dynamika wynosi 51 procent. Tempo wzrostów w ostatnich kwartałach stopniowo spada (rok wcześniej dynamika kwartalna była dramatycznie wyższa), ale poziom bezwzględny jest dziś tak wysoki, że nawet umiarkowane procentowo przyrosty oznaczają setki nowych pozwów miesięcznie w każdym z największych banków.

Co istotne dla osób, które dopiero rozważają wniesienie pozwu o SKD: kolejność czołówki nie zmienia się od końca 2024 roku. To znaczy, że strategia banków – chociaż adaptowana do nowych warunków – nie doprowadziła do gwałtownego odwrócenia trendów. Najczęściej pozywanymi instytucjami pozostają PKO Bank Polski, Alior Bank i Erste Bank Polska. Wspólnie odpowiadają one za blisko 70 procent całego portfela sporów SKD w bankach giełdowych.

Dwie grupy banków, dwa różne profile ryzyka

Z naszej perspektywy analitycznej dane za pierwszy kwartał 2026 roku pokazują wyraźną dychotomię. Z jednej strony są banki, w których spór SKD osiągnął już skalę systemową – PKO BP z ponad siedmioma tysiącami spraw, Alior z 4,7 tys. i Erste z 3,8 tys. To portfele wymagające dziś osobnych jednostek operacyjnych obsługujących tylko ten typ postępowań.

Z drugiej strony – Bank Pekao i BNP Paribas. Obie te instytucje mają wciąż relatywnie mniejsze portfele spraw SKD, ale notują najszybszą dynamikę przyrostu rok do roku (odpowiednio 101 i 87 procent). To te banki, w których fala dopiero się formuje. Ich kredytobiorcy powinni dziś szczególnie uważnie czytać warunki swoich umów, bo dynamika napływu pozwów w tych portfelach pokazuje, że materializacja ryzyka prawnego ma tu być dopiero w przyszłym roku.

Wyrok TSUE C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r. – co naprawdę zmienia

23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-744/24 (P.W. przeciwko Bankowi Pekao S.A.), w którym rozstrzygnął kwestię dopuszczalności pobierania przez bank odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego – tak zwanych piętrowych odsetek. Mechanizm polegał na tym, że bank kapitalizował prowizję lub składkę ubezpieczeniową, doliczał ją do kwoty kredytu i od tej powiększonej podstawy naliczał odsetki kapitałowe.

Trybunał uznał, że taka konstrukcja jest niezgodna z dyrektywą o kredycie konsumenckim. Innymi słowy – wprost zakwestionował praktykę, którą polskie banki stosowały w setkach tysięcy umów zawieranych w ostatnich latach.

Z perspektywy klienta, który ma w domu umowę kredytu gotówkowego lub konsolidacyjnego, kluczowe jest dziś jedno: sprawdzić, w jaki sposób bank naliczał odsetki od prowizji, ubezpieczenia lub innych pozaodsetkowych kosztów kredytu. Jeśli odsetki kapitałowe były naliczane od kwoty obejmującej prowizję doliczoną do kapitału – wyrok TSUE z kwietnia 2026 r. stanowi bardzo poważny argument procesowy.

Komentarz wideo: SKD w praktyce sądowej i po wyroku TSUE

Na naszym kanale YouTube zebraliśmy szczegółowe omówienia obu kluczowych dziś wątków sankcji kredytu darmowego – aktualnej linii orzeczniczej i znaczenia kwietniowego wyroku TSUE dla kredytobiorców. Poniżej dwa materiały, które warto obejrzeć przed podjęciem decyzji o pozwie:

► Wideo / YouTube Sankcja kredytu darmowego – jak działa i kogo dotyczy Obejrzyj na YouTube ›

► Wideo / YouTube Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. – co oznacza dla konsumenta Obejrzyj na YouTube ›

Co banki ujawniają o wyrokach – i dlaczego nie wszystko

Praktyka raportowania spraw SKD jest dziś silnie zróżnicowana. Część banków publikuje pełne statystyki rozstrzygnięć prawomocnych, część poprzestaje na ogólnym wskazaniu, że „orzecznictwo jest w przeważającej części korzystne dla banku”, a część wskaźnika wartości przedmiotu sporu w ogóle nie podaje (jak Bank Millennium oraz ING Bank Śląski).

Z opublikowanych danych za I kwartał 2026 r. wynika:

Te liczby wymagają komentarza, którego banki w swoich raportach nie udzielają. Po pierwsze – dotyczą one przede wszystkim spraw zainicjowanych w okresie, w którym praktyka sądów nie była jeszcze ukształtowana, a sami konsumenci często prowadzili je bez profesjonalnego pełnomocnika. Po drugie – wyrok TSUE C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r. zmienia kalibrację tej statystyki na przyszłość. Sprawy oparte o argument piętrowych odsetek, składane w 2026 r., będą oceniane w zupełnie innych warunkach orzeczniczych niż sprawy z lat 2023–2024.

Co dalej. TSUE C-831/24 i kolejne pytania prejudycjalne

Najbliższym ważnym terminem dla całego sporu o SKD jest 11 czerwca 2026 r. Tego dnia spodziewamy się opinii Rzecznika Generalnego TSUE w sprawie C-831/24, w której Sąd Rejonowy w Białymstoku zadał pytanie o zakres obowiązku zbadania przez sąd z urzędu także naruszeń innych niż wskazane wprost przez konsumenta w oświadczeniu o skorzystaniu z sankcji.

Jeśli Trybunał potwierdzi szeroki obowiązek badania umów z urzędu, polskie sądy zyskają wyraźny mandat do samodzielnej kontroli nie tylko tych naruszeń, na które konsument zwrócił uwagę w pozwie. To może mieć ogromny wpływ na sprawy, w których kredytobiorca nie miał pełnego profesjonalnego wsparcia prawnego przy formułowaniu zarzutów.

Drugą sprawą wartą obserwacji są pytania, które w maju 2026 r. skierował do TSUE Sąd Rejonowy w Grudziądzu – m.in. o to, czy do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wystarczy przekazanie konsumentowi informacji w sposób niepełny lub błędny, czy dopiero całkowite pominięcie wymaganych elementów umowy. Odpowiedź na to pytanie może rozszerzyć katalog umów, w których SKD będzie skuteczna.

Co to oznacza dla konsumenta – nasza ocena

Sankcja kredytu darmowego, uregulowana w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, pozwala kredytobiorcy spłacić zobowiązanie z pominięciem odsetek i kosztów pozaodsetkowych, jeżeli bank nie dopełnił obowiązków informacyjnych w umowie. Brzmi prosto. W praktyce – jak każda sankcja prawna – wymaga jednak szczegółowej analizy konkretnej umowy, identyfikacji konkretnych naruszeń i prawidłowego sformułowania oświadczenia woli.

Trzy rzeczy, które warto dziś wiedzieć:

1. SKD dotyczy kredytów konsumenckich – kredytów gotówkowych, konsolidacyjnych, ratalnych i innych obejmowanych zakresem ustawy o kredycie konsumenckim. To nie jest narzędzie dla osób spłacających kredyt hipoteczny CHF, EUR czy złotowy oparty o WIBOR – te kredyty mają inne własne podstawy roszczeń, do których wracamy w innych analizach.

2. Najwięcej spraw SKD dotyczy kredytów, w których do kwoty kapitału doliczono prowizję, składkę ubezpieczeniową lub inne koszty, a następnie naliczono od tej zsumowanej kwoty odsetki kapitałowe. Po wyroku TSUE z 23 kwietnia 2026 r. ten mechanizm został wprost zakwestionowany na poziomie europejskim.

3. Aby skorzystać z sankcji, konsument musi złożyć bankowi pisemne oświadczenie. Sposób jego sformułowania, zakres wskazanych naruszeń i moment doręczenia są kluczowe dla skuteczności procesowej – także w kontekście biegu terminów ustawowych. Z tego względu warto przed podjęciem działań skorzystać z profesjonalnej analizy umowy.

Narzędzie skdomat.pl jest dedykowane analizie umów kredytu konsumenckiego (gotówkowych, konsolidacyjnych, ratalnych) pod kątem sankcji kredytu darmowego. Jeśli oprócz kredytu konsumenckiego posiadają Państwo również kredyt hipoteczny – w CHF, EUR, USD lub PLN oparty o WIBOR – jego konstrukcję warto osobno sprawdzić w narzędziu plnomat.pl, które jest dedykowane analizie umów hipotecznych.

Podsumowanie

Pierwszy kwartał 2026 r. potwierdził dwie tezy, które od dłuższego czasu formułujemy w naszych analizach. Po pierwsze: spór o sankcję kredytu darmowego stał się jednym z najszybciej rosnących segmentów postępowań konsumenckich w Polsce. Po drugie: wyrok TSUE C-744/24 z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie piętrowych odsetek ma realny potencjał do uruchomienia nowej, znacznie większej fali pozwów – choć nie wprowadza on automatyzmu, a każdą sprawę nadal trzeba oceniać indywidualnie.

Z perspektywy kredytobiorcy obserwujemy zatem dziś bardzo specyficzny moment: linia orzecznicza wciąż się kształtuje, ale na poziomie europejskim padły już rozstrzygnięcia, które zmieniają układ argumentów w polskich sądach. Pytanie o własną umowę kredytu konsumenckiego – czy zawiera mechanizmy, które mogłyby uzasadnić skorzystanie z sankcji – jest dziś pytaniem zasadnym dla każdego, kto w ostatnich latach zaciągnął kredyt gotówkowy lub konsolidacyjny w polskim banku.

Najczęściej zadawane pytania o SKD