WIBOR legalny, ale Twój kredyt hipoteczny może być podważony – co oznacza opinia TSUE i jak podważyć WIBOR w umowie kredytowej?

W ostatnich tygodniach banki i niektóre media podkreślają, że wskaźnik WIBOR jest legalny i zgodny z unijnymi regulacjami (BMR). To prawda – WIBOR figuruje na liście kluczowych benchmarków UE, a jego administrator (GPW Benchmark) posiada licencję Komisji Nadzoru Finansowego, co potwierdza zgodność procesu wyznaczania stawek z wymogami prawa. W praktyce oznacza to, że sam WIBOR jako taki nie jest nielegalny ani „zakazany”. Nie można zatem unieważnić umowy kredytowej wyłącznie na podstawie zarzutu, że WIBOR jest niezgodny z prawem czy celowo manipulowany przez banki. WIBOR nie zasiądzie na ławie oskarżonych – jak obrazowo ujęto w mediach.

Jednak opinia Rzecznika Generalnego Trybunału Sprawiedliwości UE z września 2025 r. pokazuje drugą stronę medalu. TSUE (a dokładnie rzeczniczka Laila Medina) wyraźnie stwierdziła, że choć polskie sądy nie mogą kwestionować samej metody ustalania WIBOR ani jego konstrukcji, to mogą i powinny badać umowy kredytowe pod kątem rzetelności informacji przekazanych klientowi. Innymi słowy – legalność wskaźnika nie zamyka drogi do dochodzenia roszczeń przez konsumentów, jeśli warunki umowy oparte na WIBOR budzą wątpliwości co do swojej uczciwości.

A takich umów jest mnóstwo – szacuje się, że w Polsce około 1,9 mln kredytów hipotecznych w złotych (ponad 3,3 mln klientów) ma oprocentowanie oparte na stawce WIBOR. Dlatego stawka jest wysoka, a najnowsza opinia TSUE może wpłynąć na losy tych milionów umów, umożliwiając podważenie WIBOR w umowie kredytowej i znaczące obniżenie zobowiązań i rat kredytu.

Obowiązki informacyjne banków – legalność WIBOR to nie wszystko

Banki od dawna utrzymują, że dopełniają wszelkich obowiązków informacyjnych wobec klientów. Ich zdaniem wystarczyło, że w umowie kredytu wskazano formułę „WIBOR + marża”, a sam wskaźnik jest przecież publicznie dostępny i podlega nadzorowi. Rzeczywiście, od 2018 r. obowiązuje unijne rozporządzenie BMR, które narzuciło standaryzację i nadzór nad wskaźnikami takimi jak WIBOR. Jednak TSUE przypomina, że kluczowy jest wymóg przejrzystości – konsument musi dokładnie rozumieć, co oznacza WIBOR w jego umowie.

Co zatem bank powinien wyjaśnić klientowi przy kredycie opartym o zmienną stopę WIBOR? Zgodnie z opinią TSUE, minimalny standard informacji obejmuje m.in.:

•  Sposób ustalania WIBOR-u – czyli na jakiej podstawie i przez kogo indeks jest wyliczany (np. że stawkę wyznacza administrator na podstawie deklaracji banków dotyczących kosztu pożyczek międzybankowych).
• Administrator wskaźnika – kto nim zarządza i nadzoruje (np. od lipca 2017 r. administratorem jest GPW Benchmark S.A., spółka zależna Giełdy Papierów Wartościowych).
• Ryzyko zmienności stopy procentowej – jasno uprzedzić, że WIBOR nie jest stały; jego wartość może się zmieniać w trakcie trwania kredytu w zależności od sytuacji na rynku finansowym, co wpłynie na wysokość rat.
• Konsekwencje ekonomiczne dla klienta – wyjaśnić, jak wzrost lub spadek WIBOR przełoży się na wysokość miesięcznej raty oraz całkowity koszt kredytu w okresie obowiązywania umowy.

Zgodnie z TSUE same suche zapisy w umowie to za mało. Informacje muszą być przekazane precyzyjnie i zrozumiale, tak aby klient mógł oszacować skutki finansowe i całkowity koszt kredytu. Co więcej, ujawnione powinny być główne czynniki wpływające na wahania WIBOR, a obraz wskaźnika nie może być przedstawiony w zniekształcony lub jednostronny sposób. Mówiąc prościej – bank nie może zbyć klienta ogólnikami, że „WIBOR to tylko oprocentowanie depozytów na rynku międzybankowym” i liczyć, że to wystarczy. Jeśli instytucja finansowa pominie istotne elementy metodologii albo umniejszy ryzyko zmienności, to narusza obowiązek transparentności wobec konsumenta, co otwiera drogę do podważenia WIBOR w umowie kredytowej.

Przed 2017 r. brakowało przejrzystości – co mówi TSUE i sądy?

W praktyce wielu kredytobiorców (zwłaszcza z umowami zawieranymi przed 2017 r., czyli sprzed wejścia w życie BMR) nie otrzymało pełnych informacji o WIBOR. W tamtych latach standardem było wpisanie do umowy formuły oprocentowania zmiennego, np. „WIBOR 3M + 2% marży”, bez dalszych objaśnień. Obowiązujące wówczas przepisy krajowe nie precyzowały szczegółowo, co bank ma wyjaśnić klientowi – i niestety wiele instytucji z tego skorzystało. Potwierdzają to już pierwsze wyroki w Polsce. W precedensowym orzeczeniu z stycznia 2025 r. Sąd Okręgowy w Suwałkach uznał za abuzywne (nieuczciwe) klauzule WIBOR w umowie z 2015 r., wskazując, że bank nie przekazał kredytobiorcom żadnych informacji o WIBOR poza samym zapisem w kontrakcie.

Co więcej, oświadczenie o ryzyku zmiennej stopy okazało się zdawkowe i niewystarczające, by uznać, że klient rozumiał, z czym wiąże się zmienny WIBOR. W ustnym uzasadnieniu sąd wprost zaznaczył, że pracownik banku sam nie wiedział, kto tworzy wskaźnik i na jakiej zasadzie odbywa się jego fixing, a na szkoleniach wewnętrznych uczono go raczej, czego klientom nie mówić. To jaskrawy przykład, jak daleko bankom było do spełnienia standardów przejrzystości.

TSUE w swoim orzecznictwie nie pozostawia wątpliwości: brak transparentności przy stosowaniu nawet legalnego wskaźnika referencyjnego może czynić klauzulę nieuczciwą. Już w sprawach dotyczących hiszpańskiego indeksu IRPH unijny Trybunał podkreślił, że banki musiały przedstawiać klientom pełne informacje o sposobie działania indeksu, a zaniedbanie tego obowiązku oznacza naruszenie dyrektywy 93/13/EWG o ochronie konsumentów. W wyroku z 2024 r. TSUE wskazał wręcz, że bank nie może ograniczyć się do prezentacji wartości indeksu – musi też wyjaśnić metodę jego obliczania, pokazać historyczne dane oraz skutki zastosowania wskaźnika w porównaniu z innymi opcjami oprocentowania. Formalna legalność wskaźnika nie wystarczy – liczy się to, czy konsument miał pełen obraz ryzyka. Gdy tych informacji brakuje, sąd ma prawo uznać postanowienie umowy za abuzywne i je wyeliminować. Co wtedy? TSUE wskazał, że w Hiszpanii brak przejrzystości przy IRPH otworzył drogę do unieważniania umów lub odzyskiwania nadpłaconych odsetek przez kredytobiorców. Podobny los może czekać umowy z WIBOR w Polsce. Rzeczniczka TSUE Medina wyraźnie zaznaczyła, że mechanizm zmiennego oprocentowania nie jest „świętą krową” – musi podlegać kontroli pod kątem abuzywności. Jeżeli polski sąd stwierdzi, że bank nie działał wobec klienta w dobrej wierze i nie przekazał mu pełnych obiektywnych informacji o ryzyku, wówczas klauzula WIBOR może zostać uznana za nieuczciwą.

Możliwe skutki dla kredytobiorców: usunięcie WIBOR, niższe raty, pozew i unieważnienie

Co praktycznie może zyskać konsument, jeśli w jego umowie klauzula WIBOR zostanie podważona?

• Usunięcie WIBOR z umowy (tzw. “odwiborowanie”) – Sąd może wykreślić z umowy odnośnik do indeksu, pozostawiając oprocentowanie oparte wyłącznie na stałej marży banku. Dla klienta to ogromna zmiana: rata kredytu spada niekiedy o kilkadziesiąt procent, bo zamiast np. 8% (WIBOR 6% + marża 2%) płaci już tylko 2% (sama marża). Taki mechanizm margin-only był przedmiotem pytania prejudycjalnego i jest realną opcją – oznacza, że umowa trwa dalej, ale kredyt jest znacznie tańszy.
• Zwrot nadpłaconych odsetek – Jeśli WIBOR zostanie usunięty ze skutkiem wstecznym (od początku obowiązywania umowy), bank może być zobowiązany oddać klientowi różnicę między odsetkami zapłaconymi według WIBOR a odsetkami należnymi według samej marży. W wieloletnich kredytach mogą to być dziesiątki tysięcy złotych nadpłaconych kwot. Już teraz pojawiają się pozwy o zwrot takich nadpłat, a TSUE zdaje się potwierdzać słuszność tych roszczeń w świetle ochrony konsumenta.
• Unieważnienie umowy kredytowej w całości – Najdalej idący skutek to stwierdzenie nieważności umowy. Dzieje się tak, gdy usunięcie klauzuli WIBOR powoduje, że umowa nie może dalej obowiązywać (brak porozumienia co do głównych świadczeń) albo gdy konsument świadomie domaga się unieważnienia jako korzystniejszego rozwiązania. Unieważnienie oznacza, że strony rozliczają się wzajemnie: bank zwraca wszystkie pobrane raty i prowizje, a klient oddaje otrzymany kapitał (często rozliczenie następuje poprzez potrącenie jednego z drugim). W rezultacie kredytobiorca uwalnia się od długu wcześniej, bez dalszych odsetek. Taki finał masowo spotykał frankowiczów, a teraz staje się realny dla złotówkowiczów – TSUE wskazał wprost, że wykorzystanie nieuczciwego indeksu może skutkować nieważnością umowy.

Dotkliwe konsekwencje dla sektora? Banki alarmują, że masowe unieważnienie WIBOR w umowach złotowych przyniosłoby im gigantyczne straty – większe nawet niż w przypadku kredytów frankowych. W skali całego rynku stawką są setki miliardów złotych i stabilność finansowa banków. Nic dziwnego, że instytucje te będą bronić się wszystkimi sposobami. Niemniej prawo jest po stronie konsumentów – jeśli doszło do naruszenia ich praw, sądy nie mogą kierować się obawą o wyniki banków. Historia „frankowych” sporów pokazała, że straszenie kryzysem bankowym nie powstrzymało wymiaru sprawiedliwości od orzekania zgodnie z przepisami. Analogicznie teraz: to, że WIBOR jest zgodny z przepisami regulującymi benchmarki, nie zwalnia banków z odpowiedzialności za rzetelne informowanie klientów. Każdy przypadek będzie oceniany indywidualnie przez sąd – przy uwzględnieniu wytycznych TSUE – aby ustalić, czy doszło do naruszenia interesów konsumenta.

Sprawdź swoją umowę – czy możesz pozwać bank w sprawie WIBOR?

Podsumowując, opinia TSUE z września 2025 r. daje kredytobiorcom zielone światło, by kwestionować umowy oparte o WIBOR. Nawet jeśli sam wskaźnik jest legalny, liczy się to, czy bank dochował obowiązków informacyjnych. Jeżeli czujesz, że podpisując umowę nie miałeś/aś pełnej wiedzy o mechanizmie WIBOR i ryzykach z nim związanych – masz podstawy, by rozważyć pozew przeciw bankowi. Być może w Twoim przypadku wchodzi w grę podważenie WIBOR w umowie kredytowej, domaganie się zwrotu nadpłaconych odsetek, a nawet unieważnienie kredytu WIBOR w całości. Nasza kancelaria specjalizuje się w tego typu sprawach – skontaktuj się z nami, a bezpłatnie przeanalizujemy Twoją umowę. Pomożemy ocenić, czy pozew WIBOR ma szansę na sukces i wspólnie wypracujemy najlepszą strategię odzyskania należnych Ci pieniędzy. Nie zwlekaj – Twoje raty mogą być znacznie niższe, a pieniądze już zapłacone do banku mogą w części wrócić do Twojego portfela. Skorzystaj z przysługujących Ci praw i sprawdź, czy możesz pozwać bank i odzyskać nadpłaty – być może to najlepszy moment, by uwolnić się od nieuczciwych warunków kredytu.

Prześlij do BEZPŁATNEJ ANALIZY swoją umowę kredytu.
Wyślij skan lub zdjęcia umowy na adres e-mail:

PLN@adwokatjsosnowski.pl
.
W przeciągu kilku dni roboczych dokonamy analizy i wskażemy możliwości usunięcia WIBORU z Twojej umowy, a także możliwość uzyskania natychmiastowego zabezpieczenia roszczenia. Wiązać się to może w niektórych przypadkach z
natychmiastowym obniżeniem raty o 75% oraz możliwością odzyskania od banku wysokich kwot.

Do przeprowadzenia analizy wymagamy pełnego skanu umowy ze wszystkimi danymi oraz wskazanie numeru kontaktowego – umowy z zasłoniętymi danymi stron nie będą podlegały analizie.

Z uwagi na duże zainteresowanie czas oczekiwania na analizę to około 10 dni roboczych. Okresowo czas może ulec wydłużeniu.