Frankowicze wygrywają z Raiffeisen Bank – umowa kredytu nieważna, prawomocny wyrok i prawie 400 tys. zł korzyści

I C 1154/20, I ACa 823/23 – Raiffeisen Bank International AG (S.A.) Oddział w Polsce z siedzibą w Warszawie

I C 1154/20 – wyrok Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie Wydział I Cywilny z dnia 18 stycznia 2023 r. – SSO Piotr Mroczek – ustalenie nieważności umowy kredytu – czas trwania postępowania przed Sądem I Instancji ok. 2 lata i 6 miesięcy.

Wyrokiem z dnia 18 stycznia 2023 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie Wydział I Cywilny ustalił nieważność spornej umowy kredytu. Następnie, Sąd zasądził od Pozwanego na rzecz Powodów kwotę 12.967,65 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. 

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że powództwo okazało się zasadne co do roszczenia głównego.

W ocenie Sądu postanowienia zawarte w: § 7 ust. 4 Regulaminu w zw. z § 2 pkt 12 Regulaminu w zw. z § 2 ust. 1 Umowy a także § 9 ust. 2 Regulaminu w zw. z § 2 pkt 12 Regulaminu w zw. z § 6 ust. 1 i 2 Umowy stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 3851 k.c. Zgodzić się także należy ze stanowiskiem strony powodowej, że abuzywność wskazanych postanowień umownych skutkuje nieważnością umowy.

Zgodnie z treścią art. 3851 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, nie uzgodnione indywidualnie, nie wiążą go, jeśli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, przy czym nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Stwierdzić należy, że postanowienia zamieszczone w § 7 ust. 4 Regulaminu w zw. z § 2 pkt 12 Regulaminu oraz § 9 ust 2 Regulaminu w zw. z § 2 pkt 12 Regulaminu nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. 

W ocenie Sądu klauzule waloryzacyjne zawarte w Umowie są niezrozumiałe dla przeciętnego konsumenta. Klauzula taka sporządzona w umowie o charakterze konsumenckim winna być sformułowana prostym i zrozumiałym językiem w taki sposób, by kredytobiorcy zapewnić wystarczające informacje do podjęcia przez niego świadomej i rozważnej decyzji, umożliwiając mu oszacowanie, w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria, wypływające dla niego z umowy konsekwencje ekonomiczne. W rozpoznawanej sprawie strona pozwana nie zaoferowała dowodów wykazujących, iż powodowie zostali należycie, w przytoczonym znaczeniu, poinformowani przy zawieraniu Umowy o ryzyku kursowym wiążącym się z jej zawarciem na okres 40 lat. Fakt potwierdzenia przez powodów w oświadczeniu, iż są świadomi, że z kredytem związane jest ryzyko kursowe oznacza jedynie formalne wypełnienie omawianego warunku.

Strona pozwana nie wykazała, by kwestionowane postanowienie Umów zostały uzgodnione indywidualnie z powodami, co skutkuje przyjęciem, że sytuacja taka nie miała miejsca. Ciężar wykazania faktu indywidualnego uzgodnienia niedozwolonych postanowień umownych spoczywał na stronie pozwanej, stosownie do art. 385¹ § 1 i 4 k.c. Powodowie w oświadczeniach o ryzyku kursowym potwierdzili fakt wybrania przez siebie ofert kredytu złotowego waloryzowanego kursem CHF i poinformowania ich o ryzyku związanym ze zmianą kursów walut. Nie jest to jednak tożsame z przyjęciem, że kwestionowane postanowienie umowne jest efektem wspólnych, indywidualnie uzgodnionych z powodami, pertraktacji. Sam fakt podpisania przez powodów cytowanych w części wstępnej uzasadnienia elementów umowy i oświadczeń, zamieszczonych przez pozwany bank we wzorcu umowy i wzorcu oświadczenia, nie oznacza, że powodowie mieli szansę realnego oddziaływania na treść w/w postanowień umowy.

Ponieważ oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (art. 385² k.c.), irrelewantne są argumenty przywoływane przez stronę pozwaną, iż w rzeczywistości przy wykonywaniu umowy pozwany bank nie ustalał dowolnie kursów walut. Przy dokonywaniu w/w oceny znacząca jest bowiem treść umowy zawartej pomiędzy stronami, a nie faktyczny sposób wykonywania tej umowy przez bank. Omawiane zagadnienie było przedmiotem obszernej analizy dokonanej w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2018 roku w sprawie III CZP 29/17, której teza głosi, iż oceny czy postanowienie umowne jest niedozwolone dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. 

W ocenie Sądu nie ma możliwości utrzymania w mocy Umowy zawartej przez strony bez w/w niedozwolonych postanowień regulujących mechanizm indeksacji i różnic kursów walutowych. Prowadziłoby to bowiem do zmiany charakteru Umowy poprzez wyeliminowanie ryzyka kursowego związanego z indeksacją kwoty kredytu do franka szwajcarskiego, a tylko istnienie owego ryzyka uzasadnia zastosowanie w Umowie przy określaniu wysokości oprocentowania stopy międzybankowej tej waluty, czyli LIBOR. Skoro zamiarem stron było zawarcie umowy kredytu indeksowanego kursem CHF, to istnienie jej bez klauzul indeksacyjnych nie ma racji bytu i jest sprzeczne z naturą tych stosunków obligacyjnych, gdyż przekształcenie kredytu indeksowanego w kredyt złotowy jest tożsame ze zmianą głównego przedmiotu Umowy. Ponadto – wyeliminowanie w/w klauzul uniemożliwia wykonanie Umowy, z uwagi na brak mechanizmu ustalenia wysokości zobowiązania kredytobiorcy.

Zważywszy na powyższe oraz brak zgodnej woli stron na utrzymanie klauzul abuzywnych lub zastąpienie ich innymi przepisami Sąd doszedł do przekonania, że Umowa jest sprzeczna z naturą stosunku, a przez to nieważne na podstawie art. 58 § 1 k.c. 

Z powyższym stanowiskiem Sądu nie zgodził się pozwany Bank, dlatego też zaskarżył orzeczenie wnosząc apelację.

I ACa 823/23 – wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie I Wydział Cywilny z dnia 7 stycznia 2026 r. – SSA Agnieszka Wachowicz-Mazur – oddalenie apelacji Banku – czas trwania postępowania przed Sądem II Instancji ok. 2 lata i 10 miesięcy.

Wyrokiem z dnia 7 stycznia 2026 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny oddalił apelację pozwanego Banku, a następnie zasądził od Pozwanego na rzecz Powodów kwotę 8 100 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego postanowienia do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Czas trwania postępowania przed sądami obu instancji – ok. 5 lat i 6 miesięcy.

Uzyskana korzyść dla Klientów – ok. 397 769,20 zł